Voordat je een ring (pessarium) kreeg werden zeer waarschijnlijk je klachten in de loop van de dag steeds erger. Misschien voelde je iets uit je vagina zakken, kreeg je een drukkend gevoel naar beneden, en merkte je dat alles ’s nachts in bed weer iets rustiger werd. Maar al na het opstaan kwamen je klachten snel weer terug. Je lichaam was de hele dag bezig om dat zakkende gevoel te compenseren: je buik, je billen, de binnenkant van je benen, alles trok zich aan om het op zijn plek te houden. En nu, sinds de huisarts of gynaecoloog je een ring (pessarium) heeft geplaatst, is dat gevoel ineens weg. Voor heel veel vrouwen is dat een fantastische oplossing.

Tegelijk nestelt zich een nieuwe vraag in je hoofd. Moet je nu nog wel oefenen? De ring doet toch het werk? En als je oefent, wordt die ring dan niet juist eruit geduwd? Of, een ander uiterste, worden je spieren lui als je niets doet?

Mijn naam is Yildiz van der Zijden, ik ben bekkenoefentherapeut en met mijn online programma’s help ik duizenden vrouwen met verzakkingsklachten en bekkenbodemproblemen. Een vaak gestelde vraag is: moet ik nog oefenen als ik een ring heb?

In dit artikel lees je waarom oefenen met een ring zo belangrijk is, hoe het komt dat je bekkenbodem zich met een ring vaak beter laat trainen, welke oefeningen verstandig zijn, wat je verder kunt doen om de ring op zijn plek te houden, en of je op een gegeven moment weer zonder kunt. Ook beantwoord ik de vragen die ik in mijn praktijk het meest hoor: kan de ring eruit vallen, mag ik sporten, en wat als de klachten ondanks de ring blijven.

Moet je oefenen als je een ring (pessarium) hebt?

Ja, oefenen blijft belangrijk als je een ring hebt. De ring ondersteunt het verzakte weefsel, maar de bekkenbodemspieren en het bindweefsel eronder zijn meestal nog steeds verzwakt. Door je bekkenbodem te trainen vergroot je de kans dat de ring goed blijft zitten, dat klachten niet terugkeren, en dat een operatie niet nodig is.

Ik merk dat veel vrouwen na het krijgen van een ring denken: zo, het is opgelost, ik kan weer door. En dat is begrijpelijk, want de meeste klachten van een verzakking verdwijnen vrijwel direct na het plaatsen. Het zware gevoel weg, het urineverlies vaak minder, ontlasten gaat soepeler. Maar de oorzaak van de verzakking is met de ring niet weggenomen. Het verzwakte ondersteunende weefsel en de slappe of juist te gespannen bekkenbodem zijn er nog steeds.

Wat ik vrouwen meegeef: zie de ring als een (tijdelijke) ondersteuning die je de ruimte geeft om je lichaam echt te leren begrijpen. Want op het moment dat je je bekkenbodem versterkt, je houding verbetert en je dagelijkse balans aanpakt, geeft je lichaam de ring een steeds steviger fundament om op te rusten.

Wat is een ring (pessarium) precies en wanneer wordt hij gebruikt?

Een ring of pessarium is een ring van zacht siliconen of rubber die door de huisarts of gynaecoloog in de vagina wordt geplaatst om verzakt weefsel van blaas, baarmoeder of endeldarm te ondersteunen. Hij wordt voorgeschreven als bekkenbodemoefeningen alleen onvoldoende verlichting geven, en als een operatie (nog) niet aan de orde is.

Elke vrouw is anders gebouwd, en daarom bestaan er verschillende vormen en maten ringen. Zit hij te klein, dan zakt hij eruit. Zit hij te groot, dan voel je hem zitten. Het kan dus even zoeken zijn voor je de juiste maat te pakken hebt. De afgelopen jaren is de kwaliteit van het materiaal flink toegenomen, waardoor ringen tegenwoordig beter passen en langer meegaan.

Volgens de officiële richtlijn is de behandelroute voor een blaas-, baarmoeder- of endeldarmverzakking duidelijk: eerst oefenen, dan eventueel een ring, en pas daarna een operatie. Wat ik in de praktijk regelmatig hoor van vrouwen, is dat die middelste stap, de ring, wordt overgeslagen. Ze worden direct doorverwezen voor een operatie, terwijl een ring een hele goede tussenoplossing kan zijn. Mijn advies: vraag er zelf naar als je arts of gynaecoloog er niet over begint. Het is jouw lichaam en jouw keuze.

Welke graad verzakking heb je en wat betekent dat?

Een verzakking wordt ingedeeld in vier stadia, van licht (graad 0 tot 1) tot vergevorderd (graad 4). Hoeveel last je van een verzakking hebt, hangt minder af van de graad dan veel vrouwen denken. De ene vrouw met graad 3 heeft constant klachten, de andere met dezelfde graad merkt er bijna niets van.

• Graad 0 tot 1: Een lichte verzakking. Hoeft geen klachten te geven, maar kan ook zeer hinderlijk zijn.
• Graad 2: De verzakking is verder gevorderd, maar komt bij persen niet voorbij de ingang van de vagina. De ene vrouw heeft nergens last van, de andere heeft hier flink last van.
• Graad 3: De verzakking komt bij persen voorbij de ingang van de vagina. Ook hier wisselt het sterk per vrouw of er continu klachten zijn of nauwelijks.
• Graad 4: De verzakking komt ook zonder persen voorbij de ingang van de vagina. De meeste vrouwen ervaren klachten, soms constant, soms in de loop van de dag.

Voor de aanpak maakt de graad eigenlijk niet zoveel uit. De huisarts of specialist stelt de diagnose en bepaalt of het om een blaas-, baarmoeder- of endeldarmverzakking gaat. Maar wat je nodig hebt om je klachten onder controle te krijgen, is in alle gevallen vergelijkbaar: je bekkenbodem versterken, je hele lichaam in balans brengen, en je leefstijl op je bekkenbodem afstemmen. Bij graad 4 is alleen oefenen meestal niet genoeg en is een ring of operatie nodig.

Worden mijn bekkenbodemspieren niet lui van de ring?

Nee, je bekkenbodemspieren worden niet lui van een ring. Een pessarium ondersteunt alleen het verzakte weefsel, het neemt de functie van je spieren niet over. Je bekkenbodem blijft elke seconde nodig om je rechtop te houden, te plassen, je urine tegen te houden als de buikdruk zich verhoogt (bijvoorbeeld bij hoesten en tillen)  en aandrang te beheersen.

Dit is een van de meest hardnekkige misverstanden die ik tegenkom. Vrouwen denken dat de ring werkt zoals een spalk om een gebroken pols, alsof de spieren eronder kunnen wegkwijnen. Maar zo werkt een pessarium niet. De ring ondersteunt passief weefsel, niet actieve spieren. Je bekkenbodem blijft gewoon je bekkenbodem, en die heeft beweging en gerichte training nodig om sterk te worden.

Wat wel waar is: als je niet oefent, blijven je spieren even zwak als ze waren toen je nog geen ring had. En zwakke spieren betekenen minder ondersteuning, wat de kans groter maakt dat de ring op een dag minder goed blijft zitten. Of dat de verzakking, mocht je later besluiten zonder ring te willen, direct weer terugkomt.

Waarom is oefenen met een ring juist makkelijker?

Met een ring drukt het verzakte weefsel niet meer op je bekkenbodem. Daardoor voel je je spieren beter, kun je gerichter aanspannen en ontspannen, en kunnen je bekkenbodemspieren echt in kracht toenemen. Voor sommige vrouwen betekent dit zelfs dat ze op den duur weer zonder ring kunnen.

Wat veel vrouwen niet weten: bij een verzakking is er bijna altijd ook sprake van een te gespannen bekkenbodem. Dat klinkt tegenstrijdig, want hoe kan iets tegelijk zwak en gespannen zijn? Maar in mijn praktijk zie ik het keer op keer. Een verzakking voelt vervelend, soms beangstigend, en je lichaam reageert daarop door te compenseren. Buikspieren, bilspieren, bovenbenen, allemaal spannen ze zich aan om dat zakkende gevoel tegen te houden. En als die compensatie lang genoeg duurt, raakt ook de bekkenbodem zelf overspannen. En een gespannen spier kan niet goed reageren als je hem nodig hebt.

Het mooie van een ring is dat die compensatie er ineens uit kan. Het verzakte weefsel hangt niet meer op je bekkenbodem, het zware gevoel is weg, je lichaam hoeft niet meer continu in de aan-stand te staan. Daardoor kan je bekkenbodem ontspannen, en pas vanuit ontspanning kun je hem echt gericht trainen. Eerst leren voelen, dan ontspannen, dan pas opbouwen, dat is de volgorde die werkt.

Veel vrouwen die bij gewone bekkentherapie zijn geweest, hebben gehoord: je hebt een te gespannen bekkenbodem, je moet alleen maar gaan ontspannen. Dat is maar de helft van het verhaal. Ontspannen is de eerste stap, daarna moet je opbouwen. Want zonder kracht in je bekkenbodem houdt geen ring zichzelf op zijn plek.

Welke oefeningen kun je doen met een pessarium in?

Met een ring kun je gewoon bekkenbodemoefeningen doen. Begin met leren voelen waar je bekkenbodem zit, oefen vervolgens het loslaten en ontspannen, en bouw daarna pas aan kracht. Vul dat aan met ademhalingsoefeningen, houdingsverbetering en een goed plas- en ontlastingspatroon.

Wat ik vrouwen in mijn programma als eerste laat doen, is voelen waar de bekkenbodem zit. Dat klinkt simpel, maar voor de meeste vrouwen is het lastiger dan ze denken. Want zodra ze proberen aan te spannen, doen vooral hun buik, billen of bovenbenen mee. Ik noem dat smokkelspieren. Pas als je die smokkelspieren leert herkennen en uitschakelen, voel je waar je bekkenbodem zelf zit en wat hij doet.

Daarna komt het loslaten. Voor je een spier kunt versterken, moet je hem volledig kunnen ontspannen. Bij vrouwen met een verzakking is dit vaak lastig, omdat het lichaam jarenlang heeft gecompenseerd. De ring helpt bij dit ontspan stuk, omdat de continue prikkel van het verzakte weefsel wegvalt.

Pas als voelen en ontspannen op orde zijn, gaan we de spier opbouwen. Daarbij koppelen we steeds de ademhaling, je houding en de manier waarop je dagelijkse handelingen doet. Want oefeningen op de mat zijn maar twintig minuten van je dag. De andere drieëntwintig uur en veertig minuten bepalen of je bekkenbodem werkelijk verandert.

Wat doe je nog meer om de ring op zijn plek te houden?

De ring blijft het beste zitten als je je leefstijl op je bekkenbodem leert afstemmen. Naast bekkenbodemoefeningen draait het om je plas- en ontlastingsgedrag, je houding, het opvangen van buikdrukverhogende momenten, kracht in je hele bekkengebied, en goed naar je lichaam luisteren.

In mijn online programma werk ik altijd met deze zeven aandachtspunten, en die gelden net zo goed voor vrouwen met een ring als zonder.

1. Bekkenbodemspieren oefenen. De basis voor elk herstel, beginnend met voelen, dan ontspannen, dan kracht.
2. Een goed plas- en ontlastingspatroon. Niet te vaak en niet te weinig naar het toilet, en zorgen dat ontlasting regelmatig en zonder persen verloopt. Verzakkingsklachten verergeren bijna altijd na een periode van obstipatie. Tips voor een goede ontlasting vind je hier.
3. Een goede plas- en ontlastingshouding. Op het toilet niet persen, maar ontspannen, met de voeten plat op de grond en de rug ontspannen rechtop als je gaat plassen. Met je rug rondn en eventueel je voeten op een krukje als je gaat ontlasten. Persen duwt de verzakking, en daarmee de ring, naar beneden.
4. Een actieve houding gedurende de dag. Hoe je staat, zit en loopt bepaalt de basisspanning van je bekkenbodem. Hangen en onderuit zakken zorgt voor extra druk op de verzakking.
5. Buikdrukverhogende momenten leren opvangen. Hoesten, niezen, bukken, tillen, zware boodschappen. Aan zien komen, even uitblazen, en je bekkenbodem licht aanspannen maakt een groot verschil.
6. Kracht in je hele bekkengebied. Buik, billen, heupen, rug. Alle spieren werken samen. Hoe sterker je totaal, hoe minder de bekkenbodem alleen hoeft te dragen.
7. Naar je lichaam luisteren. De balans tussen wat je doet en wat je aankunt is misschien wel de belangrijkste factor. Een drukke verhuisweek, een periode van extra stress, of een keer te zwaar getild: dat zijn precies de momenten waarop verzakkingsklachten terugkeren.

Kun je op een gegeven moment weer zonder ring?

Sommige vrouwen kunnen op termijn weer zonder ring, wat dan meehelpt is de bekkenbodem actief versterken en hun leefstijl op orde brengen. Niet bij iedereen lukt dat, maar voor een deel van de vrouwen is het wel degelijk een realistisch doel.

Of het bij jou kan, hangt af van een aantal factoren. Hoe ver was de verzakking gevorderd voor de ring werd geplaatst? Hoeveel verbetering heb je kunnen krijgen in de functie van de bekkenbodem? In welke levensfase zit je (naarmate de leeftijd vordert verzwakt ook het bindweefsel)?

Wat ik als richtlijn aanhoud bij vrouwen die de online bekkentherapie willen gaan volgen: als je merkt dat je klachten gedurende de dag opkomen maar dat je ’s nachts in bed weer herstelt, dan is er heel veel ruimte voor verbetering. Dat betekent dat je lichaam in rust het herstel zelf aankan. Het probleem zit dan in de overbelasting overdag, en daar valt aan te werken. Als je de ring kreeg terwijl bovenstaande gold kan het dus heel goed zijn dat je na het volgen van de online bekkentherapie weer zonder ring kunt.

Wanneer is een ring of oefenen niet meer genoeg?

Bij een verzakking van graad 4 (zoals hierboven beschreven) zijn alleen oefeningen doen meestal niet voldoende, en wordt een operatie overwogen. Ook als oefeningen plus ring samen onvoldoende verlichting geven, is een operatie een logische volgende stap.

Wat ik belangrijk vind om hierbij te zeggen: ook na een eventuele operatie blijft oefenen belangrijk. Te vaak komen klachten na een operatie weer terug omdat veel vrouwen bij wie de klachten na de operatie weer terugkomen, simpelweg niet het advies hebben gekregen om te gaan oefenen. Ze zijn daardoor met dezelfde bekkenbodem en dezelfde leefstijl verder gaan. Een operatie repareert weefsel, maar verandert niet hoe je je lichaam gebruikt. Dat moet je zelf leren.

Veelgestelde vragen over oefenen met een pessarium – FAQ

Tot slot: zie de ring als startpunt

Een ring is een fantastische uitvinding. Het kan je je vrijheid in bewegen weer terug geven, vaak letterlijk vanaf de eerste dag. Maar de echte winst zit in wat je ernaast doet. Door je bekkenbodem te leren voelen, ontspannen en versterken, en door je dagelijkse balans bij te stellen, geef je je lichaam de kans om de ring op zijn plek te houden, klachten te voorkomen en wie weet op een dag weer zonder te kunnen.

In de gratis basis bekkenbodemtherapie leer je in vier video’s de basis voor een goed gebruik van je bekkenbodem. Je leert waar je bekkenbodem zit, hoe je je plasgedrag op orde brengt en hoe je verzakkingsklachten onder controle krijgt. Meer dan 98.364 vrouwen gingen je voor.

Ja, ik wil de gratis bekkenbodemtherapie →