Je staat onder de douche, of je bent net opgestaan, en ineens voel je het. Een zwaar gevoel onderin, alsof er iets uit je vagina zakt of er druk op staat. Misschien is het er pas een paar weken na de bevalling. Misschien voel je het voor het eerst tijdens je tweede zwangerschap. Of merk je het pas jaren later, na een drukke werkdag, een verhuizing, of in een stressvolle periode. Wat het ook is: het voelt vreemd, het maakt je ongerust, en je weet niet of dit erbij hoort.

In de zwangerschapsvoorlichting heeft bijna niemand je hierop voorbereid. Tijdens de nacontrole werd er nauwelijks naar gekeken en je verloskundige zei misschien dat het wel weer goed komt. Maar je googelt s’ avonds in paniek en leest over verzakkingen die voor altijd blijven en over operaties.

In de praktijk zie ik dit elke week. En het eerste dat ik dan zeg is dit: een verzakking na de bevalling betekent niet dat er iets kapot is. Bij 80% van de vrouwen met klachten halveren de symptomen binnen korte tijd zodra ze actief aan hun balans gaan werken. Mijn naam is Yildiz van der Zijden. Als bekkenoefentherapeut heb ik in 10+ jaar tijd ruim 98.000 vrouwen geholpen, en wat ik telkens weer zie is dat een verzakking vooral een signaal is. En dat de oplossing zelden alleen in bekkenbodemoefeningen zit, maar in het hele plaatje: je houding, je ademhaling, hoe je tilt, hoe je poept, hoe je je dagen indeelt.

In dit artikel lees je precies hoe je herkent of je een verzakking hebt en hoe het voelt, waarom dit zo vaak na een bevalling speelt en wat de oorzaken zijn, of een verzakking vanzelf weer overgaat, wat het verband is met urineverlies of een drukkend gevoel bij de anus, wat je zelf kunt doen om de klachten te verminderen, wanneer je naar de huisarts moet en wat je kunt doen als je opnieuw zwanger bent of wilt worden.

Wat is een verzakking na de bevalling en hoe ontstaat het?

Een verzakking na de bevalling betekent dat één of meerdere organen in je bekken iets lager zijn komen te liggen dan normaal. Dat geeft een gevoel van druk, zwaarte of het idee dat er iets uit je vagina zakt. Welk orgaan precies verzakt is, kan een huisarts onderzoeken, maar voor de behandeling maakt dat eigenlijk weinig uit. De aanpak is in de basis hetzelfde.

Er zijn drie organen die kunnen verzakken na een bevalling:

• Blaasverzakking (cystocele): je blaas zakt richting je vaginavoorwand. Dit geeft vaak het gevoel dat er iets onderin drukt en kan samenhangen met klachten als moeilijk uitplassen, vaak moeten plassen of urineverlies.
• Baarmoederverzakking (prolaps uteri): je baarmoeder zakt naar beneden in je vagina. Dit geeft het bekende zware gevoel onderin, soms tot in je liezen of rug, en in ernstige gevallen kun je weefsel voelen of zelfs zien bij de vagina-ingang.
• Endeldarmverzakking (rectocele): je endeldarm puilt richting je vaginaachterwand. Dit geeft vaak een drukkend gevoel bij de anus en kan ervoor zorgen dat ontlasting moeilijker eruit komt.

In de praktijk komen mengvormen vaak voor. Veel vrouwen hebben bijvoorbeeld zowel een lichte blaasverzakking als een baarmoederverzakking, of een combinatie van baarmoeder en endeldarm. Welke combinatie je hebt, bepaalt vooral welke klachten op de voorgrond staan, niet hoe je eraan gaat werken.

Hoe herken je een verzakking na de bevalling?

Een verzakking herken je meestal aan een drukkend of zwaar gevoel onderin je bekken, alsof er iets uit je vagina wil zakken. Dat gevoel kan in de loop van de dag toenemen, vooral als je veel hebt gestaan, getild of intensief bent geweest, en s’ nachts of bij rusten weer afnemen. Hoe ernstig de verzakking is, bepaalt grotendeels welke klachten je merkt.

De meest voorkomende signalen zijn:

• Een zwaar of drukkend gevoel in je vagina, soms uitstralend naar je rug of liezen
• Het idee dat er iets uit je vagina zakt of zelfs naar buiten komt
• Klachten die in de loop van de dag verergeren en s’nachts wegtrekken
• Moeite met uitplassen of het gevoel dat je blaas niet leeg is
• Urineverlies bij hoesten, niezen, sporten of tillen
• Moeite met ontlasten of het gevoel dat de poep niet goed eruit komt
• Een drukkend gevoel bij de anus
• Pijn of een vol gevoel tijdens het vrijen

Hoe ziet een baarmoederverzakking eruit?

Bij een lichte verzakking zie je vaak niets, maar voel je vooral druk of zwaarte. Bij een verdergaande verzakking kun je bij het wassen of inbrengen van een tampon weefsel voelen of zien bij de vagina-ingang. Dat weefsel is meestal de baarmoederhals of de vaginawand die naar beneden is gekomen. Dit ziet er roze of rood uit en kan iets aanvoelen als een bal of bobbel die je niet eerder hebt gevoeld.

Schrik niet als je dit voelt. Een huisarts of gynaecoloog kan dit gemakkelijk beoordelen en bepalen welke graad van verzakking je hebt. Wat ik in de praktijk vaak zie is dat vrouwen die voor het eerst weefsel voelen direct denken dat een operatie nodig is. Maar zelfs bij zichtbare verzakking is er heel veel ruimte voor verbetering door je lichaam goed te leren gebruiken en je bekkenbodem te trainen.

Hoe ziet een baarmoederverzakking eruit en wanneer moet je opletten?

Wat ik altijd aanhoud als richtlijn: als je klachten in de loop van de dag verergeren en s’nachts weer wegtrekken, is er heel veel ruimte voor verbetering. Je lichaam herstelt dan dus zelf, alleen lukt dat overdag onvoldoende omdat de belasting te hoog is. Door je lichaam beter te gebruiken, op tijd rust te nemen en je bekkenbodem te versterken kan zo’n verzakking dus hoger op zijn plek blijven zitten en kunnen de klachten verdwijnen.

Heb je ook direct in de ochtend al last? Dan is dat een teken dat de verzakking ernstiger is.

Hoe vaak komt een verzakking na de bevalling voor?

Veel vaker dan vrouwen denken. We horen veel over urineverlies na de bevalling, maar verzakkingen komen minstens zo vaak voor. Boven de 40 jaar heeft ongeveer 40% van de vrouwen een verzakking, in meer of mindere mate. Een groot deel daarvan begon ooit met een bevalling.

Wat het lastig maakt: niet elke verzakking geeft direct klachten. Veel vrouwen hebben een lichte verzakking zonder het te weten, totdat een trigger het naar voren brengt. Dat kan een tweede bevalling zijn, een verhuizing, een drukke werkperiode, intensief sporten of de overgang. Ineens zijn de klachten er, terwijl je er jaren niets van hebt gemerkt.

Dat verklaart waarom sommige vrouwen pas tien of vijftien jaar na hun bevalling voor het eerst klachten krijgen. De bekkenbodem, die destijds door de bevalling veel te verduren had, is wellicht nooit voldoende hersteld en zodra het bindweefsel gaat verzwakken bijvoorbeeld door hormonale veranderingen tijdens de overgang, komen klachten tevoorschijn.

In de eerste maanden na de bevalling herstellen veel klachten gelukkig vanzelf. Het overgrote deel van de tijdelijke verzakkingen na een bevalling trekt in het eerste jaar weg, op voorwaarde dat je je lichaam de rust en de juiste belasting geeft die het nodig heeft. Maar wie te snel weer alles oppakt, te zwaar tilt of door de uitputting van een baby zichzelf overslaat, loopt het risico dat de verzakking blijft of erger wordt.

Waarom ontstaan verzakkingsklachten vaak pas na de bevalling?

We weten uit wetenschappelijk onderzoek dat als het persen langer dan 1,5 heeft geduurd,  Daarnaast is de periode na de bevalling heel belangrijk. Het lichaam wil herstellen, maar krijgt daar niet altijd de ruimte voor. Doordat er in een jong gezin ook voor andere kinderen gezorgd moet worden, of doordat er andere problemen spelen waar veel tijd en aandacht voor nodig is. Maar soms ook gewoon omdat je je super goed voelt en te snel alles weer oppakt.

En vaak zie ik hetzelfde patroon, zeker bij een eerste kindje: vrouwen moeten zo wennen aan het nieuwe leven als moeder, en zijn daarnaast ook heel druk met hun kindje dat ze zichzelf vergeten. Daarnaast is er ook fysiek een hele andere belasting doordat er ineens veel meer getild moet worden en veel vaker trap moet worden gelopen. En om weer fit te worden wordt er soms te snel weer met sporten gestart, terwijl de bekkenbodem daar nog helemaal niet aan toe is. En sommige vrouwen gaan juist niet meer sporten en bouwen  daardoor onvoldoende kracht in de bekkenbodem en het lichaam op. In beide gevallen blijft de bekkenbodem achter en krijgt het lichaam geen kans om in balans terug te keren.

Er zijn nog drie oorzaken die los van de bevalling staan, maar de klachten kunnen versterken of zelfs voor het eerst kunnen veroorzaken:

• Hard persen bij de ontlasting: als je vaak moet persen tijdens het poepen, bijvoorbeeld bij obstipatie, geeft dat structureel druk omlaag op de bekkenbodem en kan een verzakking ontstaan of erger worden. Dit is een onderschatte oorzaak.
• De overgang: door hormonale veranderingen wordt het bindweefsel slapper. Vrouwen die jaren na hun bevalling klachtenvrij waren, kunnen rondom de overgang ineens een verzakking ontwikkelen. Vrouwen die nooit kinderen hebben gekregen, kunnen om dezelfde reden last krijgen van een verzakking.
• Chronisch hoesten: hoesten is een hele zware activiteit voor de bekkenbodem. Als je chronisch veel hoest door welke reden dan ook, kan dit de bekkenbodem fors belasten en verzakkingen in de hand werken.

Wat al die oorzaken gemeen hebben is dit: ze zorgen voor te veel druk omlaag op een bekkenbodem die die druk niet aan kan. De oplossing zit dan ook altijd in twee dingen tegelijk: de druk verminderen die op je bekkenbodem staat én de bekkenbodem zelf sterker maken.

Kan een verzakking na de bevalling vanzelf herstellen?

Bij veel vrouwen wordt een verzakking na de bevalling in de loop van het eerste jaar vanzelf minder, op voorwaarde dat het lichaam genoeg rust en de juiste belasting krijgt. Het bindweefsel herstelt, de hormonale situatie stabiliseert na het stoppen met borstvoeding en de bekkenbodem komt langzaam weer op kracht.

Maar dat herstel gaat zelden volledig vanzelf. Het lichaam heeft daarvoor jouw actieve hulp nodig: optijd je rust nemen, je houding, je ademhaling, je manier van tillen, je dagindeling. Vrouwen die hier bewust aan werken zien hun klachten vaak snel afnemen. Vrouwen die afwachten en hopen dat het overgaat, lopen het risico dat de verzakking blijft hangen of geleidelijk erger wordt.

Een verzakking is in die zin nooit echt “weg”. Wie eenmaal een verzakking heeft gehad, blijft levenslang gevoeliger voor het terugkomen van klachten.

Wat is het verband tussen verzakking en urineverlies?

Een verzakking en urineverlies komen vaak samen voor, maar het is niet automatisch zo dat als je het ene hebt, je ook het andere hebt. Maar veel vrouwen met een verzakking hebben helemaal geen urineverlies, en andersom.

Toch zit er in de oorzaak een grote overlap. Beide klachten komen voort uit een verzwakte bekkenbodem die de organen en de urinebuis niet goed meer kan ondersteunen, gecombineerd met te veel druk omlaag bij hoesten, niezen, sporten of tillen.

Het goede nieuws: zowel urineverlies als verzakkingsklachten reageren op dezelfde aanpak. Door je bekkenbodem te leren voelen, op de juiste manier te versterken en de druk omlaag te verminderen, verbeteren beide. Ook op een juiste manier sporten helpt. In het blog hoe je urineverlies stopt tijdens sporten en andere inspanningen lees je daar meer over.

Wat kun je zelf doen bij een verzakking na de bevalling?

Hier komt het hele verhaal samen. Hieronder de zeven punten die ik in mijn programma met elke vrouw doorloop of je nou net bevallen bent of al 40 jaar geleden of nog nooit, dat maakt niet uit. Voor het oplossen en onder controle krijgen van een verzakking is onderstaande nodig,

1 | Herstel je balans

Het allerbelangrijkste als je last hebt van verzakkingsklachten. Het eerste waarnaar je moet kijken is: wat doe je en wat kun je aan? Als je meer doet dan je aankunt, krijg je klachten rond het zwakke gebied in je lichaam. Word je dus bewust van je activiteiten en de rust die je neemt.

In mijn praktijk zie ik dat dit voor veel pas bevallen vrouwen het lastigste punt is, juist omdat een baby alle aandacht opeist. Maar het werkt: bij 80% van de vrouwen die na de bevalling last hebben van een verzakking, halveren de klachten binnen een week als ze actief aan de slag gaan en hun balans herstellen.

En bij vrouwen die (veel) langer geleden bevallen zijn, of nooit een bevalling hebben gehad, geldt precies hetzelfde proces. Alhoewel het dan lastiger kan zijn en het vaak wat langer duurt omdat verkeerde patronen meer zijn ingeslepen. Maar altijd kijken we naar je dagelijks leven en waar er ruimte voor herstel is.

2 | Bouw je activiteiten langzaam op

Je kunt dan blijven voelen waar je grens ligt en op tijd je rust nemen. Wat ik altijd aanhoud als richtlijn: als je klachten gedurende de dag opbouwen en s’nachts weer wegtrekken, is er heel veel ruimte voor verbetering. Dat is precies het signaal van je lichaam dat de belasting overdag te hoog is. Pak de volgende dag iets minder en kijk of het beter wordt. Tijdens de online bekkentherapie help ik je inzicht te krijgen in wat je nu doet, en hoe je met gemakkelijke stappen meer balans in je dag kunt brengen.

3 | Train je bekkenbodemspieren

Je bekkenbodem moet weer kunnen ondersteunen, en daarvoor moet hij sterker worden. Maar bij een verzakking heb je vrijwel altijd ook te maken met een te gespannen bekkenbodem. Omdat de verzakking zo’n vervelend gevoel geeft gaat je lichaam (onbewust) spanning maken om die druk en dat vervelende gevoel tegen te houden. De bekkenbodemspieren, maar ook de billen, buik, benen gaan vaak ook meehelpen om die druk tegen te houden. Daardoor ontstaat er een verhoogde spanning in het bekkenbodemgebied.

4. Versterk de spieren rondom je bekken

Als je bekkenbodemspieren weer goed functioneren is het belangrijk om ook de spieren rondom het bekken te versterken zodat de samenwerking tussen de bekken en bekkenbodemspieren verbetert. Belangrijke spieren zijn de bil-, heup- en rugspieren, maar ook de onderbuik- en schuine buikspieren.  Het lichaam is een geheel en alles werkt met elkaar samen. Door deze spieren te trainen, train je het spierkorset dat met de bekkenbodem samenwerkt. Een sterke bekkenbodem in een verder slap lijf werkt niet, en omgekeerd: te sterke buikspieren zonder een meewerkende bekkenbodem geven juist meer druk omlaag.

5. Zorg voor een goede houding

Je houding heeft directe invloed op je bekkenbodem. Heb je een actieve, rechte houding dan heeft de bekkenbodem een gezonde, actieve spanning. Heb je een slappe houding dan zijn je bekkenbodemspieren ook slap. Een houding heb je de hele dag, en als die niet goed is, bijvoorbeeld zitten, staan of bukken met een te gebogen rug, belast je onbewust je hele dag je lichaam verkeerd.

6. Zorg voor een juiste plas- en ontlastingshouding

Dit punt onderschatten veel vrouwen, maar het maakt een groot verschil. Bij het plassen is het belangrijk dat je goed uitplast en je bekkenbodem actief ontspant. Zit goed rechtop, ontspan je buik en benen.

Bij ontlasten geldt: niet persen. De kringspieren bij de anus zijn er om de ontlasting tegen te houden. Op het moment dat je gaat persen, spannen die spieren juist extra aan, en komt de ontlasting er nog moeilijker uit. Door te persen tijdens de ontlasting vergroot je bovendien de kans op aambeien en verzakkingen.

Wat wel werkt: ga zitten met een ronde rug, eventueel met een opstapje onder je voeten, adem rustig naar je buik en duw op de uitademing zachtjes mee. Streef daarnaast naar een normale stoelgang door gezond te eten met voldoende vezels en goed te drinken. Hoe regelmatiger je ontlasting komt, hoe minder druk je op je bekkenbodem zet.

7. Leer de juiste technieken bij hoesten, niezen, bukken en tillen

Elke keer dat je hoest, niest, bukt of tilt ontstaat er druk op je bekkenbodem. Dat heet buikdrukverhoging. Een bekkenbodem die niet actief mee kan reageren, zakt mee naar beneden. Met urineverlies of een toenemende verzakking als gevolg.

De belangrijkste tip die ik hier altijd geef: blaas uit op het moment dat je kracht zet. Dus als je iets optilt, blaas je uit. Als je duwt, blaas je uit. Door uit te blazen tijdens de inspanning help je de bekkenbodem juist omhoog in plaats van naar beneden. Inademen betekent namelijk druk omlaag, uitademen betekent ondersteuning vanuit de bekkenbodem.

Waarom zijn alleen bekkenbodemoefeningen niet voldoende?

Veel vrouwen die met klachten bij de gewone bekkentherapie komen, krijgen daar bekkenbodemoefeningen mee naar huis. Op zich goed. Maar bij een verzakking is dat alleen vrijwel nooit voldoende, en dat is wat ik steeds weer zie.

Dat heeft te maken met hoe je lichaam reageert op een verzakking. Bij een verzakking gaat je lijf compenseren: andere spieren nemen het over. Je buik trekt zich in, je billen knijpen samen, de binnenkant van je benen spant aan. Maar die compensatie spieren zijn er niet voor gemaakt om de verzakking tegen te houden. En in de tussentijd raakt de bekkenbodem nog meer overspannen, raakt je ademhaling hoger en wordt je houding strakker.

Daarom werkt alleen losse oefeningen doen niet. Je moet leren waarom je lichaam compenseert, hoe je dat compensatie patroon doorbreekt en hoe je je bekkenbodem opnieuw zijn werk laat doen binnen het hele systeem. Dat vraagt iets anders dan tien keer per dag knijpen voor het stoplicht. Het vraagt dat je je manier van bewegen, ademen, zitten en tillen herziet.

Een nieuwe zwangerschap na een verzakking

Veel vrouwen die ooit een verzakking hebben gehad maken zich zorgen over een volgende zwangerschap. De verzakkingsklachten komen tijdens een nieuwe zwangerschap vaak terug. Dat heeft twee oorzaken: de hormonale veranderingen die je bindweefsel weer slapper maken, en de toenemende druk van je groeiende baby op je bekkenbodem.

Wat ik vaak zie is dat klachten al vroeg in de zwangerschap opspelen, vooral als gevolg van de hormonale verandering. Tussen ongeveer 16 en 32 weken zwangerschap nemen de klachten bij veel vrouwen weer af, om in de laatste maanden weer terug te komen door de toegenomen druk.

Goed nieuws: een eerdere verzakking betekent niet dat je niet veilig opnieuw kunt bevallen.
Of dat het na je zwangerschap nooit meer goed komt. Het geeft je juist de kans om na je bevalling aan goede zelfzorg en herstel van de bekkenbodem te doen. Je weet nu immers hoe belangrijk dat is! Hoe meer je leert na je eerdere bevalling, hoe beter je het zult toepassen na een volgende bevalling.

En dat doet me gelijk denken aan een dame die ik begeleidde na haar tweede zwangerschap. Ze had forse verzakkingsklachten die we met de juiste oefeningen, juiste houding en tiltechnieken en goed leren luisteren naar haar lichaam helemaal weg kregen. En toen ik haar enkele jaren daarna zag vertelde ze enthousiast dat ze van de derde was bevallen en dat het helemaal goed ging. Dankzij alles dat ze geleerd had en nu gelijk had toegepast.

Veelgestelde vragen over verzakking na de bevalling

Conclusie

Een verzakking na de bevalling is een veelvoorkomende klacht. Toch kun je actief aan de slag om dit te verbeteren. Je hebt anders naar je lichaam te kijken. Naar je houding, je ademhaling, hoe je tilt, hoe je poept, hoe je je dag indeelt. Dat klinkt veel, maar het is precies wat je nodig hebt om niet alleen je verzakking te verbeteren, maar ook in de jaren die komen, met een eventuele volgende zwangerschap, met de overgang, met drukke periodes, grip te houden op je lichaam.

Wil je weten wat jij als eerste stap kunt doen? Start dan vandaag nog met de gratis bekkenbodemtherapie. In vier video’s leer je hoe je je bekkenbodem leert voelen, ontspannen en op de juiste manier versterken. Meer dan 98.000 vrouwen gingen je al voor.

Ja, ik wil de gratis bekkenbodemtherapie →